//
je leest...
GG(z)-zaken, Stigma

Zelfstigma en schaamte

sociaal isolementZelfstigmatisering door mensen met psychische aandoeningen is een vorm van sociale en maatschappelijke zelf-uitsluiting die vaak nog ondermijnender is dan de aandoening zelf. De onderzoeker Weiss deed op grond van zijn bevindingen in 2001 de uitspraak dat ‘stigma een grotere bron van lijden is dan de ziekte zelf’. 

Zo’n twintig jaar geleden werd er in de GGZ niet over gesproken binnen behandelingen. Nu gelukkig wel, bijvoorbeeld binnen de programma’s voor herstelgeoriënteerde zorg. Het leren omgaan met je aandoening is al een stap in de richting van het doorbreken van zelfstigma. Ik kan me herinneren dat ik zelf in die tijd teveel in de war was en zo in de greep van angst en stemmingen dat het niet mogelijk was om buiten die verstikkende cocon van onvermogen ook maar iets tot me te nemen. Het kan snel de verkeerde kant opgaan als de gedachten zich steeds meer beperken tot ‘eigen schuld’ en ‘je verdient niet beter’. Wijlen professor Tas, een vermaard Amsterdams psychiater, deed de volgende uitspraak: ‘Schaamte is het gevoel dat je in de ogen van anderen compleet waardeloos bent en dat ze daarin nog gelijk hebben ook.’

Op psychische problematiek rust inderdaad een stigma, dat is bekend. Er wordt geoordeeld. Dat merk je al op het moment dat je als kind, na eerst uitvoerig te zijn onderzocht op lichamelijke oorzaken van een aanhoudende buikpijn te horen krijgt dat ‘het wel psychisch zal zijn’. Zwakke zenuwen. Enige schaamte na dit wat meewarig uitgesproken oordeel bekruipt je al snel. Als de angst zich steeds nadrukkelijker manifesteert, euforische stemmingen steeds vaker omslaan in langdurige depressieve episodes en ook de emotionele problemen rond identiteit  steeds meer buiten je controle gaan vallen neemt ook de schaamte toe. Niet in het minst omdat het maar niet wil lukken je aangepast te gedragen en de voorgeschreven maatschappelijke scenario’s en scripts je een ongemakkelijk en ontheemd gevoel geven. Het lijkt een vicieuze cirkel. Alles gaat bergafwaarts. Je voelt je zo minderwaardig, dat je soms verbaasd bent als men je mening ergens over vraagt.

Toch is dit wel het beste dat anderen voor je kunnen doen. Ondanks het vaak gecompliceerde gedrag en emoties van mensen die gebukt gaan onder zelfstigmatisering wordt het door hen zeer op prijs gesteld om betrokken te worden bij zaken die een beroep doen op de verstandelijke vermogens. Het is daarnaast goed om zelf stappen te ondernemen in de strijd tegen het zelfstigma. Binnen de gedragstherapie stuitte ik zo’n twaalf jaar geleden op de methode ‘flooding’, figuurlijk te omschrijven als ‘in het diepe springen’. Jezelf ongevoelig maken voor angstprikkels in situaties die lastig te hanteren zijn. Het is een manier die ervoor kan zorgen dat angst en schaamte geen remmende werking meer hebben op het doel dat je wilt bereiken: het (her)vinden van je zelfrespect.

Advertenties

Over Monique van Biezen

Voorlichting en Beleid Contact: mvanbiezen@lumen-hollandrijnland.nl

Reacties

3 gedachtes over “Zelfstigma en schaamte

  1. Monique, ‘flooding’ of niet; je bent een voorbeeld voor velen. En volgens mij op eigen kracht. Daar kan geen therapeut tegenop. De manier waarop jij ondanks alles soms ‘in het diepe springt’ en elke keer maar weer het enthousiasme kan opbrengen om mensen met een GGZ achtergrond te blijven helpen en motiveren dwingt respect af.
    Zelfrespect moet je zélf hervinden. Dat gaat met veel vallen. En dat doet soms meer pijn dan bij mensen zonder GGZ achtergrond. Maar dan weer opstaan. Daar gaat het om.
    Tot snel, Judith

    Geplaatst door Judith | juni 19, 2013, 3:27 pm
  2. Mooi deze Monique! Respect.

    Geplaatst door Edo | juni 29, 2013, 4:06 pm
    • Ha Edo, dank je! Het blijkt nog heel erg te verschillen welke emoties de overhand hebben bij zelfstigmatisering. In een bijeenkomst met mensen met ervaringskennis inzake zelfstigma kwam naar voren dat schaamte niet per se samenhangt met het jezelf waardeloos voelen of anderszins afwijzen. Teleurgesteld zijn in jezelf bleek ook heel belangrijk. Ik vertel er nog iets uitgebreider over in de volgende blog en we gaan het komende jaar in Leiden en omgeving meerdere bijeenkomsten organiseren over deze thema’s!
      Groeten, Monique

      Geplaatst door Monique van Biezen | juni 29, 2013, 6:51 pm

Laat een reactie achter op Edo Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Twitter

Oeps: Twitter reageert niet. Wacht svp een paar minuten en ververs deze pagina.

Archief

Categorieën

Advertenties
%d bloggers liken dit: